توضيح آن است كه مقام وجوب ، و خدايى چون با فيض اقدس خود « 1 » صورت‌هاى علمى را در مقام علم خود افاضه فرمود ، نخستين صورتى كه در آن مقام مورد فيض الاهى قرار گرفت ، عين محمّديّه و حقيقت آن حضرت بود كه جميع حقايق ممكنات و اعيان آن را در بر گرفته است كه وساطت بزرگ بين مقام وجوب و امكان را دارا بود . آن‌گاه با ثبوت علمى به خاطر وساطت و همراهى عين علوى كه تمام حقايق انبياء و مرسلين و ديگران را جامع است واجد آن فيض شد و از او به ديگر اعيان موجودات رسيد . و به همين‌گونه در اين مقام به فيض مقدس به اعيان خارجى موجودات افاضه فرمود كه نخستين موجود در مقام روحانى ، روح محمّدى بود و بعد از آن روح علوى . بعد از اين مرحله ، هنگامى كه خداوند « هبا » « 2 » را پديد آورد ، نخستين چيزى كه از آن آشكار شد ، حقيقت حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم و روح آن حضرت پيش از ديگر حقايق و ارواح بود . در آن‌حال ، روح علوى نزديكترين روح به آن حضرت بود . لذا به همراه آن و مقارن ظهور آن حضرت پديد آمد . سپس آن حقيقت محمّديّه و آن صورت هبائيّه آمادگى يافت و روى آورد تا با جلوه‌ى اعظم الاهى كه خلق بدان هدايت يابند و به آن پناهنده شوند ، منطبق و همراه شود ، آن جلوه عبارت است از تجلّى الاهى به حسب جمع‌شدن اسماء الاهى در اسم « الرحيم الهادى » . اين اسم شريف به احديت همه‌ى اسما ، در صورت نور اعظم تجلّى يافت و با آن صورت هبائيه منطبق شد و بدان تحقّق و جوهريّت يافت . بعد آن نور بر كسانى كه نزديكتر به آن حضرت بودند ، گسترش يافت و همين‌سان پيش رفت .

--> ( 1 ) . عرفا براى خداوند ، سه مقام قائلند و خداوند را در سه رتبه و مقام مدّعى شهودند : اوّل مقام كتر مخفى ، دوم مقام تجلّى بر اسماء و اعيان ثابته كه آن را فيض اقدس مىنامند و سوم مقام تجلّى بر اعيان موجودات خارجى كه آن را فيض مقدس مىگويند . در اين قسمت ، جناب محمّد صدر عالم مرتبه خلقت حضرت خاتم النّبيّن را با آن اصطلاحات توجيه كرده است . ( مترجم ) ( 2 ) . هبا يا ذره هبا : كوچكترين ذرّه‌ى عالم ماده است كه مبدأ و آغاز خلقت عالم مادى و اجسام به حساب‌مىآيد . ( مترجم )